استارتاپ آمریکایی Radical Numerics می‌گوید با کمک هوش مصنوعی ویروسی را برای مقابله با عفونت باکتریایی یک بیمار طراحی کرده و آن را در درمان آزمایشی به کار برده است. اما اطلاعات منتشرشده نشان نمی‌دهد که عفونت بیمار درمان شده باشد. شرکت درباره روند درمان و وضعیت بیمار جزئیاتی ارائه نکرده است.
آنچه شرکت گزارش کرده، فعلاً شواهدی از عملکرد فاژها در آزمایشگاه است: ترکیبی از فاژهای طراحی‌شده توانسته نمونه‌ای از باکتری مقاوم به آنتی‌بیوتیک را که از بیمار گرفته شده بود، از بین ببرد. سپس این ترکیب برای استفاده در درمان همان بیمار در اختیار پزشکان قرار گرفت. نتیجه آزمایشگاهی به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که درمان در بدن بیمار مؤثر یا بی‌خطر بوده است.
هوش مصنوعی چه نقشی داشت؟
به‌گزارش نیویورک‌تایمز، Radical Numerics از مدل زیستی خود به نام Omnii-1 استفاده کرده است. این مدل با داده‌هایی مانند اطلاعات DNA و پروتئین آموزش دیده و می‌تواند تغییراتی را برای مهندسی ویروس پیشنهاد کند. شرکت می‌گوید با کمک مدل، نسخه‌هایی از باکتریوفاژها را برای هدف‌گرفتن باکتری‌های مشخص طراحی کرده و عملکردشان را در آزمایشگاه سنجیده است.
باکتریوفاژها، یا فاژها، ویروس‌هایی هستند که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند؛ بعضی از آن‌ها باکتری میزبان را از بین می‌برند. درمان با فاژ بیش از یک قرن سابقه دارد و می‌تواند در برخی عفونت‌ها، از جمله موارد مقاوم به آنتی‌بیوتیک، گزینه‌ای برای بررسی باشد. پیدا کردن فاژ مناسب دشوار است، چون هر فاژ معمولاً فقط گروه محدودی از باکتری‌ها را هدف می‌گیرد.
نتیجه درمان هنوز روشن نیست
شرکت می‌گوید FDA اجازه استفاده آزمایشی از این درمان را در قالب «استفاده دلسوزانه» صادر کرده است. این مسیر ممکن است برای بیماران مبتلا به بیماری جدی و بدون گزینه مناسب، دسترسی به درمان آزمایشی را فراهم کند؛ اما مجوز موردی به معنی تأیید عمومی درمان یا اثبات موفقیت آن نیست.
پژوهش شرکت هنوز داوری علمی نشده است. مدیرعامل Radical Numerics، اریک نگوین، گفته شرکت قصد دارد یافته‌ها را بعداً در قالب پژوهشی داوری‌شده منتشر کند. اطلاعات بالینی نیز، به گفته شرکت، به رضایت‌های لازم و حفظ حریم خصوصی بیمار وابسته است. فاژدرمانی ممکن است روزها یا هفته‌ها طول بکشد و نیاز به پیگیری طولانی دارد تا معلوم شود عفونت بازنمی‌گردد. بنابراین، امکان استفاده گسترده از فاژهای طراحی‌شده با هوش مصنوعی به شواهد بالینی و بررسی مستقل وابسته است.
چرا مهم است
برای بیمارانی که عفونت مقاوم به آنتی‌بیوتیک دارند، فاژهای متناسب با باکتریِ عامل بیماری می‌توانند در آینده گزینه‌ای برای بررسی باشند. در این مورد، فعلاً فقط فعالیت فاژها در آزمایشگاه گزارش شده است؛ معلوم نیست درمان عفونت بیمار را برطرف کرده یا چه میزان خطر داشته است.
