وزارت بازرگانی آمریکا فروش پردازنده‌های هوش مصنوعی H200 شرکت Nvidia به تأمین‌کننده‌ای چینی به نام New Matrix را تأیید کرده است. دفتر ثبت‌شده این شرکت خالی به‌نظر می‌رسد؛ سیم‌هایی از سقف آویزان‌اند و نام شرکت در فهرست واحدهای ساختمان پیدا نمی‌شود. بااین‌حال، این مجوز به New Matrix اجازه می‌دهد تراشه‌های قدرتمندی را وارد کند که برای اجرای مدل‌های زبانی بزرگ و دیگر پردازش‌های هوش مصنوعی به‌کار می‌روند. دولت بایدن، ارسال پیشرفته‌ترین تراشه‌های هوش مصنوعی Nvidia به چین را ممنوع کرده بود. دولت ترامپ پس از توافقی که بر اساس آن ۱۵ درصد از کل فروش Nvidia به این کشور به دولت آمریکا می‌رسد، این محدودیت را کاهش داد. جنسن هوانگ، مدیرعامل Nvidia، نیز کارزار لابی‌گری‌ای به راه انداخت که به تصویب این تغییر کمک کرد. تحقیقات نیویورک‌تایمز که به تهیه این گزارش انجامید، نشان داد اطلاعات عمومی درباره New Matrix تقریباً وجود ندارد. این شرکت ۱۷ ماه پیش تأسیس شده و مالکانش با یک گروه سرمایه‌گذاری خصوصی چینی ارتباط دارند که آمریکا در سال ۲۰۲۴ به‌دلیل نگرانی‌های امنیت ملی آن را در فهرست سیاه قرار داد. به‌نوشته این روزنامه، New Matrix موردی استثنایی نیست و شرکت‌های دیگری با ارتباط‌های مشابه نیز مجوز صادرات دریافت کرده‌اند. مقام‌ها و تحلیلگران نگران‌اند که روند بررسی‌ها بیش‌ازحد سهل‌گیرانه باشد. اگر شرکتی که فقط یک دفتر صوری دارد بتواند به تراشه‌های پیشرفته دست پیدا کند، ممکن است این فناوری به کاربران نهاییِ مشمول محدودیت منتقل شود یا در پروژه‌های نظامی به‌کار برود؛ مواردی که مقررات صادراتی قرار است مانعشان شود.
پیشینه کنترل‌های صادراتی
هدف از کنترل صادرات نیمه‌رساناهای پیشرفته این است که قدرتمندترین سخت‌افزارهای هوش مصنوعی به دست رقبای بالقوه نیفتد. این مقررات بر تراشه‌هایی متمرکز است که می‌توانند مدل‌های بزرگ را آموزش دهند یا اجرا کنند؛ تراشه‌هایی که دارایی‌های راهبردی به‌شمار می‌روند. بر اساس قانون اصلاح کنترل صادرات مصوب ۲۰۲۲، وزارت بازرگانی می‌تواند فروش به نهادهای مرتبط با ارتش‌های خارجی یا شرکت‌های حاضر در فهرست سیاه را متوقف کند. دولت ترامپ هنگام موافقت Nvidia با پرداخت ۱۵ درصد از درآمد فروش، استدلال کرد که این درآمد صرف دفاع آمریکا می‌شود و فروش تراشه‌ها نیز با نظارت سخت‌گیرانه‌تر امکان‌پذیر است. منتقدان می‌گویند این توافق راه گریز ایجاد کرد و به شرکت‌هایی با مالکیت مشکوک اجازه داد از بررسی‌ها عبور کنند. تأیید اخیر فروش به New Matrix نشان می‌دهد که بررسی‌های وزارتخانه شاید نتواند این راه‌های گریز را شناسایی کند. نبود حضور فیزیکی یا فعالیت تجاریِ قابل‌راستی‌آزمایی، ارزیابی کاربرد نهایی واقعی این فناوری را برای نهادهای ناظر دشوار می‌کند.
چرا مهم است
برای کاربران عادی، این یعنی سخت‌افزارهای پیشرفته هوش مصنوعی ممکن است به پروژه‌هایی برسند که قواعد امنیتی آمریکا را دور می‌زنند و بالقوه بر رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی اثر می‌گذارند. همچنین نشان می‌دهد کنترل‌های فعلی صادرات شاید برای جلوگیری از دسترسی شرکت‌های مشکوک به تراشه‌های قدرتمند کافی نباشد. تا زمانی که نظارت بهبود نیابد، خطر انتقال فناوری به نهادهای مشمول محدودیت همچنان نامشخص است.
